Τι είναι το υπερηχογράφημα μαστών
Το υπερηχογράφημα μαστών είναι μία ανώδυνη και γρήγορη διαγνωστική εξέταση που προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την μορφολογία των μαστών και των μασχαλιαίων κοιλοτήτων. Καθώς είναι μία εξέταση που δεν ταλαιπωρεί καθόλου την ασθενή, αλλά και επειδή είναι απόλυτα ασφαλής και δεν επιβαρυνει με κανένα τρόπο τον οργανισμό, το υπερηχογράφημα μπορεί να επαναλαμβάνεται όσο συχνά απαιτείται και αυτό το καθιστά σημαντικό εργαλείο στην διαγνωστική προσπέλαση των παθήσεων του μαστού.
Πως γίνεται το υπερηχογράφημα μαστών;
Η απεικόνιση του εσωτερικού των οργάνων με τη βοήθεια των υπερήχων στηρίζεται στις βασικές ιδιότητες των ηχητικών κυμάτων και στις αλλαγές που αυτά υφίστανται κατά την επαφή τους με διαφορετικές επιφάνειες. Μια ειδικά διαμορφωμένη συσκευή, που ονομάζεται ηχοβολέας του υπερήχου, περιέχει εξειδικευμένους κρυστάλλους που με την δίοδο του ρεύματος διεγείρονται και εκπέμπουν ηχητικά κύματα πολύ υψηλής συχνότητας – υπερηχητικά.
Τα κύματα αυτά περνώντας μέσα από τους ιστούς υφίστανται διάφορες αλλαγές (απορροφώνται, διαχέονται, διαθλώνται) και κυρίως ανακλώνται, δηλαδή γυρίζουν πίσω προς την πηγή εκπομπής, τους ειδικούς κρυστάλλους. Οι τελευταίοι πέρνουν τα ανακλώμενα ηχητικά σήματα και τα μετατρέπουν σε ηλεκτρικά σήματα, που καταγράφωνται ως εικόνες με διαβαθμίσεις του γκρι.
Τα ανακλώμενα σήματα, που διαμορφώνουν και την εικόνα που λαμβάνουμε, είναι αντίστοιχα των επιφανειών που συναντούν στη διαδρομή τους τα αρχικά ηχητικά κύματα. Άλλες δομές είναι σχετικά συμπαγείς και απορροφούν ένα μέρος των κυμάτων αφήνοντας ένα τμήμα τους να επιστρέψει, άλλες είναι τόσο συμπαγείς που απορροφούν όλη την ενέργεια του ηχητικού σήματος οπότε αυτό χάνεται, ενώ άλλες απορροφούν ελάχιστα το κύμα και του επιτρέπουν να τις διαπεράσει και να ανακλασθεί σχεδόν πλήρως πίσω στον ηχοβολέα.
Έτσι επιτυγχάνονται εικόνες που αντιπροσωπεύουν την υφή των ιστών μέσα από τους οποίους περνούν οι υπέρηχοι.
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την επίτευξη βέλτιστης ποιότητας της εξέτασης;
- Γραμμική κεφαλή ηχοβολέα
- Υψηλή συχνότητα υπερήχητικών κυμάτων (τουλάχιστον 12 MHz), ώστε να έχουν επαρκή διεισδυτικότητα σε μικρό πάχος ιστών, όπως ο μαστός που είναι επιφανειακό όργανο
- Δυνατότητα διενέργειας μελέτης χαμηλής αιματικής ροής (Power Doppler), για τον έλεγχο της αγγείωσης πιθανών ευρημάτων
- Εμπειρία αυτού που διενεργεί την υπερηχογραφική εξέταση στη φυσιολογία/ ανατομία αλλά και στην παθολογία του μαστού
Ποιες πληροφορίες μας δίνει ένα υπερηχογράφημα μαστών;ι μια υπερηχογραφική εξέταση;
1. Αξιολόγηση της σύστασης του μαστού
Πυκνότητα ιστών: Ο γιατρός ελέγχει πόσο "πυκνός" είναι ο ιστός του μαστού. Ο πυκνός ιστός εμφανίζεται πιο λευκός στην εικόνα του υπερήχου και είναι μια φυσιολογική διακύμανση ανάλογα με τον τύπο του μαστού κάθε γυναίκας.
2. Χαρακτηρισμός μορφωμάτων (Ευρήματα)
Εάν εντοπιστεί κάποιο εύρημα, το υπερηχογράφημα είναι το ιδανικό εργαλείο για να απαντήσει αν πρόκειται για κύστη (που περιέχει υγρό και είναι συνήθως καλοήθης) ή συμπαγές μόρφωμα (που αποτελείται από ιστό και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης).
3. Λεπτομερής έλεγχος (Χαρακτηριστικά)
Για κάθε μόρφωμα που ανιχνεύεται, με το υπερχογράφημα αξιολογούνται τα εξής στοιχεία:
Για τις κύστεις: Εξετάζεται αν το περίγραμμα είναι ομαλό, αν το εσωτερικό τους είναι καθαρό ή αν υπάρχουν διαχωρίσματα (διαφραγμάτια) ή άλλες αλλοιώσεις.
Για τα συμπαγή μορφώματα: Ο γιατρός αναλύει το σχήμα, τα όρια, τον προσανατολισμό τους και τη ροή του αίματος μέσα σε αυτά (αγγείωση). Ελέγχεται επίσης αν υπάρχουν αποτιτανώσεις (μικρές εναποθέσεις ασβεστίου).
4. Αρχιτεκτονική και δομές του μαστού
Δομή του αδένα: Ελέγχεται η φυσιολογική διάταξη των συνδέσμων και του λίπους, ώστε να διαπιστωθεί αν η αρχιτεκτονική του μαστού παρουσιάζει κάποια αλλαγή.
Γαλακτοφόροι πόροι: Ο γιατρός εξετάζει αν οι πόροι έχουν φυσιολογικό πάχος και αν το περιεχόμενό τους είναι αναμενόμενο, αποκλείοντας έτσι παθήσεις που σχετίζονται με το σύστημα μεταφοράς του γάλακτος.
5. Έλεγχος λεμφαδένων
Μασχαλιαία χώρα: Το υπερηχογράφημα περιλαμβάνει την εξέταση των λεμφαδένων στη μασχάλη. Ο γιατρός ελέγχει το σχήμα και το μέγεθός τους για να βεβαιωθεί ότι δεν παρουσιάζουν ύποπτες μορφολογικές αλλαγές που θα απαιτούσαν περαιτέρω ιατρική παρέμβαση.
Τι είναι η ελαστογραφία;
Οι κλασικοί υπέρηχοι επιτυγχάνουν διάκριση των ιστών με βάση την αντανάκλαση των ηχητικών κυμάτων, αναλόγως της υφής τους, αν είναι δηλαδή συμπαγείς ή κυστικοί.
Τεχνολογική εξέλιξη αποτελεί η δυνατότητα να μελετηθεί η αντανάκλαση των υπερηχητικών κυμάτων ανάλογα με την ελαστικότητα των ιστών και να δημιουργηθούν αντιστοιχες εικόνες ελαστικότητας επιπρόσθετα των εικόνων υφής- μορφολογίας. Διαμορφώθηκε κατ’ αυτό τον τρόπο η επιπλέον υπερηχογραφική μελέτη της ελαστογραφίας, η οποία δρα συμπληρωματικά στον κλασσικό υπέρηχο και μπορεί να ενισχύσει την αρχική διάγνωση.
Ποιες είναι οι ενδείξεις χρήσης των υπερήχων στην απεικόνιση των μαστών;
Στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου:
– συμπληρωματικά στη μαστογραφία γυναικών γενικού κινδύνου με πυκνούς μαστούς (ACR III- IV)
– συμπληρωματικά στη μαστογραφία γυναικών υψηλού κινδύνου άνω των 30 ετών
– ώς κύρια εξέταση σε ασυμπτωματικές γυναίκες υψηλού κινδύνου μικρότερες των 30 ετών
Στο πλαίσιο διαφοροδιάγνωσης:
– σε ψηλαφητό μόρφωμα ή ασύμμετρη διόγκωση του μαζικού αδένα
– σε μαστογραφικό εύρημα, συνηθέστερα σκίαση ή οζίδιο
– σε κλινικό εύρημα σε γυναίκα μικρότερη των 30 ετών
– σε κλινικό εύρημα σε γυναίκα που κυοφορεί
– σε εύρημα στη μαγνητική μαστογραφία
Στο πλαίσιο βιοψίας:
– κυτταρολογική εξέταση υπό US ( FNA US guided)
– Core Biopsy Υπό US
– Vacuum assisted biopsy υπό US
– διεγχηρητική τοποθέτηση συρμάτινου οδηγού
