Kαρκίνος του μαστού: πως σχεδιάζεται η θεραπεία

Στόχοι κάθε ογκολογικής θεραπείας για τον καρκίνο του μαστού

Η θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού πρέπει να εξυπηρετεί 3 διαφορετικούς στόχους:

1. Εκρίζωση της νόσου τοπικά στο μαστό

2. Καταπολέμηση των καρκινικών κυττάρων που έχουν μεταναστεύσει σε άλλα όργανα

3. Αποφυγή υποτροπής, δηλαδή επανεμφάνισης της νόσου στο μέλλον, είτε πάλι στο μαστό, είτε σε άλλο όργανο του σώματος.

Για το λόγο αυτό, προστέθηκαν σταδιακά οι λεγόμενες συμπληρωματικές θεραπείες, δηλαδή η χημειοθεραπεία, με ποικίλους φαρμακευτικούς συνδυασμούς που στοχεύουν σε όλα τα όργανα, και η ακτινοθεραπεία στο επίπεδο του θώρακα, που φιλοξενεί μαστό και λεμφαδένες.

Βρισκόμαστε πλέον στην εποχή της επιλογής των παραπάνω θεραπειών ανάλογα με συγκεκριμένες παραμέτρους.

Ποιες παράμετροι καθοδηγούν το σχεδιασμό της θεραπείας του καρκίνου του μαστού;

Α. Στάδιο του καρκίνου

Στον πρώιμο καρκίνο του μαστού (δηλαδή στη νόσο που είναι περιορισμένη στο μαστό και ίσως έχει επεκταθεί, αλλά σε μικρό βαθμό, στους λεμφαδένες της μασχάλης) είναι απόλυτα αποδεδειγμένο ότι ο χειρουργικός καθαρισμός του όγκου είναι η θεραπεία που προσφέρει το υψηλότερο ποσοστό ίασης, πάνω από 80%, ενώ οι υπόλοιπες θεραπείες αυξάνουν κατά λίγο αυτό το ποσοστό. Αντίθετα, όταν τα καρκινικά κύτταρα εκτός από το μαστό έχουν καταλάβει μεγάλο ποσοστό των γειτονικών λεμφαδένων ή έχουν μπει και στη αιματική κυκλοφορία και άρα έχουν διασπαρεί στον οργανισμό, δηλαδή η νόσος είναι τοπικά προχωρημένη και δυνητικά μεταστατική, η δυνατότητα της χειρουργικής επέμβασης να εκριζώσει τη νόσο περιορίζεται. Στην περίπτωση αυτή, όλες οι θεραπείες λειτουργούν συμπληρωματικά η μία προς την άλλη και γίνεται προσπάθεια να επιλεγεί κάθε φορά η σωστή σειρά, ώστε να έχουμε το μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό ίασης ή καθυστέρησης της εξέλιξης της νόσου.

Διαβάστε αναλυτικά για τα στάδια του καρκίνου εδώ

Β. Μοριακός τύπος

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει αντιληπτό ότι η έννοια του πρώιμου σε αντιδιαστολή με τον προχωρημένο καρκίνο, αλλάζει και ανάλογα με τον μοριακό τύπο των καρκινικών κυττάρων, δηλαδή ουσιαστικά με τον μηχανισμό και την ταχύτητα με την οποία πολλαπλασιάζονται. Οπότε, η απόφαση για τη σειρά των θεραπειών λαμβάνει υπόψη και την επιθετικότητα του όγκου.

Βρείτε εδώ πληροφορίες για την μοριακή έκφραση καρκίνου του μαστού

Γ. Εξατομίκευση

Τέλος, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι η άμυνα του κάθε διαφορετικού οργανισμού απέναντι στην επίθεση που δέχεται από τα καρκινικά κύτταρα μπορεί να παίζει ρόλο στην τελική έκβαση. Άμυνα που καθορίζεται από παράγοντες, όπως ηλικία, κληρονομικότητα, επιδράσεις περιβάλλοντος και ίσως πολλούς άλλους, που μελετώνται εντατικά.

Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού ανάλογα με το στάδιο της νόσου

Η θεραπεία στον πρώιμο καρκίνου του μαστού

Αν η διάγνωση του καρκίνου τυ μαστού έγινε σε αρχόμενο, προδιηθητικό στάδιο ή στάδιο 0, αυτό σημαίνει ότι τα καρκινικά κύτταρα είναι περιορισμένα στο μαστό. Η χειρουργική αφαίρεση του συνόλου των καρκινικών κυττάρων εξασφαλίζει την ίαση, ενώ επιπλέον θεραπείες, όπως η ακτινοθεραπεία τοπικά και η φαρμακευτική αγωγή, έχουν προληπτικό χαρακτήρα.

Όταν η διάγνωση γίνεται σε πιο προχωρημένη φάση

Όταν η διάγνωση γίνεται σε πιο προχωρημένη φάση, η νόσος χαρακτηρίζεται διηθητική. Η διηθητική φάση διακρίνεται σε 3 επίπεδα τοπικής εξάπλωσης Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, ανάλογα με το μέγεθος του όγκου στον μαστό και τον αριθμό των προσβεβλημένων περιοχικών λεμφαδένων.

Σε κάθε ένα από τα 3 αυτά επίπεδα, τα καρκινικά κύτταρα ενδέχεται να έχουν διαφύγει στον οργανισμό, ακόμα και αν δεν είναι εμφανή σε απεικονιστικές εξετάσεις, δημιουργώντας τη λεγόμενη μικρομεταστατική νόσο.

Για το λόγο αυτό, εκτός από το χειρουργικό καθαρισμό του μαστού και των λεμφαδένων, είναι απαραίτητη και η φαρμακευτική αγωγή για την εξάλειψη της μικρομεταστατικής νόσου.

Όταν ο καρκίνος του μαστού είναι επιθετικός

Όταν ο καρκίνος του μαστού είναι επιθετκός, στο σχεδιασμό της θεραπείας προηγείται η φαρμακευτική αγωγή, ώστε να προστατευθεί συνολικά ο οργανισμός. Στη συνέχεια ακολουθεί η χειρουργική θεραπεία, προσαρμοσμένη ανάλογα με την ανταπόκριση στα φάρμακα. Η δε ακτινοθεραπεία προστίθεται, ανάλογα με το στάδιο, τοπικά στο μαστό ή το θώρακα, για την πλήρη αποστείρωση της περιοχής από καρκινικά κύτταρα.

Όταν ο καρκίνος του μαστού είναι μεταστατικός

Αν η διάγνωση του καρκίνου του μαστού γίνει σε μεταστατικό στάδιο, όταν δηλαδή η νόσος έχει δημιουργήσει εμφανείς εστίες σε 1 ή περισσότερα όργανα πέρα από το μαστό, η βασική θεραπεία είναι φαρμακευτική. Η χειρουργική παρέμβαση στο μαστό ή και σε μεταστατικά σημεία, προτείνεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ενδείξεις και αντενδείξεις για το χειρουργείο μαστού

Εκτός από τον καρκίνο του μαστού σε πρώιμο στάδιο, η χειρουργική επέμβαση είναι η πρώτη επιλογή και στις εξής περιπτώσεις:

όταν πρόκειται για ενδοπορικό (μη διηθητικό) καρκίνωμα ή αλλιώς in situ καρκίνωμα (DCIS)
όταν ο όγκος είναι διηθητικός, χωρίς κλινικά ή απεικονιστικά παθολογικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες, και είναι μικρότερος από 2 εκ, ανεξαρτήτως μοριακού τύπου.
σε ορμονοευαίσθητους όγκους με μέγεθος 2 - 5 εκ ή με επιβεβαιωμένα 1-3 θετικούς λεμφαδένες.

Η χειρουργική επέμβαση δεν ενδείκνυται:

στον τοπικά προχωρημένο καρκίνο του μαστού, όπως σε μέγεθος μεγαλύτερο από 5εκ. ή υπάρχουν περισσότεροι από 3 θετικοί λεμφαδένες, αντενδείκνυται ως πρώτο μέτρο η χειρουργική επέμβαση και συνήθως ακολουθεί την προεγχειρητική φαρμακευτική αγωγή.
στον μεταστατικό καρκίνο, συνήθως δεν προτείνεται χειρουργική θεραπεία παρά μόνο για παρηγορητικούς λόγους, όπως για την αποφυγή τοπικών επιπλοκών, όπως πόνος, δύσπνοια, αιμορραγία, λοιμώξεις κ.α. Σπανιότερα, ενδέχεται να συσταθεί η χειρουργική επέμβαση, αλλά πάντα μετά τη συστηματική αγωγή και αφού υπάρξει εικόνα ύφεσης ή και εξάλειψης της νόσου.