Τα στάδια του καρκίνου του μαστού
Τα στάδια του καρκίνου του μαστού έχουν καθοριστεί προκειμένου να εκτιμηθεί η «δύναμη» του καρκίνου, δηλαδή πόση είναι η έκταση και ποια είναι η συμπεριφορά της κακοήθειας. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται σταδιοποίηση και έχει πολύ μεγάλη σημασία, καθώς από αυτή εξαρτάται η επιλογή των καταλληλότερων θεραπευτικών χειρισμών, αυτών δηλαδή που θα επιτύχουν τη μέγιστη δυνατή «επίθεση» στον καρκίνο και τη λιγότερη δυνατή «προσβολή» του οργανισμού. Συνοπτικά, αυτό που δείχνει η σταδιοποίηση είναι:
- Πόσο μεγάλος είναι ο όγκος
- Αν έχει εξαπλωθεί στους λεμφαδένες
- Αν έχει κάνει μεταστάσεις σε άλλα σημεία του σώματος
Ανάλογα με το στάδιο, οι γιατροί επιλέγουν το κατάλληλο είδος και ένταση θεραπείας, ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και ταυτόχρονα να προστατεύεται η συνολική υγεία της ασθενούς.
Ποια είναι τα στάδια του καρκίνου του μαστού;
Ο καρκίνος του μαστού χωρίζεται σε πέντε κύρια στάδια (0–IV):
Στάδιο 0: Ο καρκίνος είναι ακόμα μέσα στους πόρους του μαστού και δεν έχει εξαπλωθεί. Ονομάζεται καρκίνωμα in situ και θεωρείται το πιο αρχικό στάδιο.
Στάδιο Ι: Ο καρκίνος έχει αρχίσει να εξαπλώνεται στο μαστό, αλλά είναι ακόμα μικρός και περιορισμένος.
Στάδιο ΙΙ: Ο όγκος είναι μεγαλύτερος ή/και έχει φτάσει σε κοντινούς λεμφαδένες, αλλά όχι πιο πέρα.
Στάδιο ΙΙΙ: Ο καρκίνος είναι προχωρημένος τοπικά, δηλαδή έχει εξαπλωθεί αρκετά στο μαστό ή σε περισσότερους λεμφαδένες.
Στάδιο IV: Είναι το πιο προχωρημένο στάδιο, όπου ο καρκίνος έχει κάνει μεταστάσεις και έχει φτάσει σε άλλα όργανα (π.χ. πνεύμονες, ήπαρ, οστά).
Τα στάδια του καρκίνου του μαστού: με ποια κριτήρια καθορίζονται
Για να καθοριστούν τα στάδια του καρκίνου του μαστού η Χειρουργική και Ογκολογική πρακτική έχει καθιερωσεί το σύστημα ταξινόμησης της Αμερικάνικης Επιτροπής (American Joint Committee on Cancer Staging), το οποίο δημοσιοποιήθηκε πρώτη φορά στη δεκαετία του 1950 και έκτοτε χρησιμοποιείται συνεχώς με αναβαθμίσεις ανά 5 έως 7 έτη. Σύμφωνα με αυτό, η σταδιοποίηση γίνεται με βάση τρεις βασικές παραμέτρους (γνωστές και ως σύστημα TNM):
T (Tumor) – Το μέγεθος του όγκου στον μαστό
N (Nodes) – Αν υπάρχουν καρκινικά κύτταρα σε λεμφαδένες
M (Metastasis) – Αν υπάρχει εξάπλωση σε άλλα όργανα
Εκτός από το μέγεθος και την εξάπλωση, για την σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού συνυπολογίζονται και τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου (δηλαδή πόσο «επιθετικός» είναι), όπως:
- ο βαθμός διαφοροποίησης του (Grade)
- η έκφραση ορμονικών υποδοχέων (ER, PR, Her2)
- η γονιδιακή υπογραφή Oncotype DX (η όποια άλλη έχει διενεργηθεί)
Αυτές οι πληροφορίες είναι εξαιρετικά σημαντικές για να καθοριστεί μια εξατομικευμένη, απόλυτα στοχευμένη θεραπεία για την ασθενή.
Πότε Γίνεται η Σταδιοποίηση;
Η σταδιοποίηση μπορεί να γίνει σε τρεις φάσεις της θεραπείας:
- Πριν τη χειρουργική επέμβαση – με βάση τη βιοψία και τις απεικονιστικές εξετάσεις (λέγεται κλινική σταδιοποίηση).
- Μετά τη χειρουργική επέμβαση – αφού εξεταστούν με ακρίβεια τα δείγματα από το χειρουργείο (λέγεται παθολογοανατομική σταδιοποίηση).
- Μετά από προεγχειρητική χημειοθεραπεία – αν κατά το διαγνωστικό έλεγχο διαπιστωθεί ότι η επιθετικότητα και η έκταση της νόσου είναι μεγάλες, τότε πριν το χειρουργείο χορηγείται συστηματική θεραπεία με φάρμακα. Η εκτίμηση που γίνεται μετά τη συστηματική θεραπεία για να διαπιστωθεί πόσο ανταποκρίθηκε ο καρκίνος, λέγεται σταδιοποίηση μετά από νεοεπικουρική θεραπεία.
Πώς επηρεάζουν τα στάδια του καρκίνου του μαστού την πρόγνωση και τη θεραπεία;
Η διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόγνωση της νόσου, δηλαδή στο πόσο πιθανή είναι η μακροχρόνια επιβίωση της ασθενούς.
Κάθε στάδιο καρκίνου μαστού σχετίζεται με διαφορετικά ποσοστά επιβίωσης, τα οποία έχουν προκύψει από μελέτες σε μεγάλο αριθμό γυναικών με παρόμοια χαρακτηριστικά. Με βάση αυτά τα δεδομένα επιλέγεται η κατάλληλη θεραπεία για κάθε στάδιο, ώστε να βελτιώθουν όσο το δυνατόν περισσότερο τα αποτελέσματα.
Στάδιο 0 – Πολύ πρώιμος καρκίνος του μαστού (In Situ)
Στο Στάδιο 0, ο καρκίνος εντοπίζεται πολύ νωρίς, πριν προλάβει να εξαπλωθεί. Είναι γνωστός ως In Situ καρκίνωμα.
Σε αυτό το στάδιο, η επιβίωση είναι εξαιρετική, σχεδόν ίδια με αυτή του γενικού πληθυσμού. Ο καρκίνος είναι εντοπισμένος, και η έγκαιρη θεραπεία οδηγεί σε πολύ καλά αποτελέσματα.
Ενδιάμεσα στάδια (Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) – Διηθητικός καρκίνος χωρίς μεταστάσεις
Στα στάδια Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, ο καρκίνος είναι διηθητικός, δηλαδή έχει ξεφύγει από τον αρχικό του χώρο, αλλά δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις μεταστάσεων στις εξετάσεις.
Αυτό κάνει την πρόγνωση πιο αβέβαιη, γιατί δεν γνωρίζουμε αν κάποια καρκινικά κύτταρα έχουν ήδη ταξιδέψει στο σώμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις:
· Εξετάζονται πολλά επιμέρους χαρακτηριστικά του όγκου (μέγεθος, λεμφαδένες, ορμονικοί υποδοχείς, μοριακό προφίλ).
· Η θεραπεία επιλέγεται βάσει πιθανοτήτων, δηλαδή με βάση το πόσο πιθανό είναι ο καρκίνος να εξελιχθεί ή όχι.
· Η ιατρική κοινότητα στηρίζεται σε μελέτες ασθενών με παρόμοια στάδια και χαρακτηριστικά, ώστε να προτείνει την καλύτερη δυνατή θεραπευτική προσέγγιση για κάθε ασθενή.
Στάδιο IV – Μεταστατικός καρκίνος του μαστού
Το Στάδιο 4 (IV) σημαίνει ότι ο καρκίνος έχει κάνει μεταστάσεις, δηλαδή έχει εξαπλωθεί σε άλλα όργανα, όπως οστά, ήπαρ, πνεύμονες ή εγκέφαλο.
Σε αυτή την περίπτωση ο στόχος της θεραπείας δεν είναι η πλήρης ίαση, αλλά:
· η παράταση της επιβίωσης
· και η βελτίωση της ποιότητας ζωής
Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και μπορεί να περιλαμβάνει χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, ανοσοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες.
Συμπέρασμα
Η σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού είναι απαραίτητη για:
✔️ Να καταλάβουμε πόσο έχει προχωρήσει η νόσος
✔️ Να επιλέξουμε την καλύτερη θεραπεία
✔️ Να προβλέψουμε την πορεία της υγείας της ασθενούς
Η σταδιοποίηση είναι μια οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη διαδικασία, που βοηθά ώστε κάθε γυναίκα να λάβει προσωποποιημένη και αποτελεσματική φροντίδα.
