Ογκεκτομή

Ογκεκτομή- Ογκοπλαστική

Οι Επεμβάσεις Διατήρησης του Μαστού (Breast Conserving Surgery BCS) έχουν επικρατήσει ως η κύρια χειρουργική επιλογή στη θεραπεία του πρώιμου καρκίνου του μαστού. Ξεκίνησαν ως τεταρτεκτομές και πλέον είναι συνυφασμένες με τις ογκεκτομές. Αναφέρεται ότι σε ένα οργανωμένο Κέντρο Μαστού, οι επεμβάσεις αυτές θα πρέπει να αποτελούν περίπου το 70% των χειρουργικών επεμβάσεων στο μαστό.

Τί είναι η Ογκεκτομή;

Ογκεκτομή είναι η αφαίρεση τμήματος του μαζικού αδένα που φέρει τον κακοήθη όγκο, με σκοπό τη διατήρηση του υπόλοιπου μαστού και την αποφυγή μαστεκτομής.

  • Το μέγεθος του τμήματος του αδένα που αφαιρείται εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου, όπως αυτό εκτιμάται προεγχειρητικά, από την κλινική εξέταση και κυρίως τις απεικονιστικές εξετάσεις. Ο στόχος είναι να απομακρυνθεί όλο το καρκινικό φορτίο από το μαστό, ώστε ο μαζικός αδένας που θα παραμείνει να είναι υγιής.
  • Για το λόγο αυτό, ο όγκος δεν αφαιρείται ακριβώς στο όριό του αλλά γίνεται προσπάθεια από το χειρουργό να αφαιρέσει και ένα τμήμα υγιούς ιστού σφαιρικά γύρω από τη βλάβη.
  • Δημιουργείται, κατά αυτό τον τρόπο, ένα χειρουργικό παρασκεύασμα που περιέχει τον όγκο και μία «επικάλυψη» υγιούς ιστού, που φτάνει στα εγχειρητικά όρια του παρασκευάσματος.
  • Το μέγεθος του επιπλέον τμήματος γύρω από τον όγκο που πρέπει να αφαιρέσει ο χειρουργός, ώστε τα χειρουργικά όρια να είναι ασφαλή, αποτελεί αντικείμενο συνεχούς έρευνας και αλλαγής.
  • Στις αρχικές επεμβάσεις η επιδίωξη ήταν το επιπλέον τμήμα να είναι τουλάχιστον 1 εκατοστό με αποτέλεσμα τις λεγόμενες τεταρτεκτομές. Στη σύγχρονη προσέγγιση, εφαρμόζονται οι ευρείες ογκεκτομές, όπου το αποδεκτό όριο είναι ελάχιστο στα διηθητικά καρκινώματα (σε μέγεθος κυττάρου) και ορίζεται στα 2 χχ στα ενδοπορικά (In Situ) καρκινώματα.

Πλεονεκτήματα Ογκεκτομής

Το πρωταρχικό πλεονέκτημα των ογκεκτομών είναι η διατήρηση του πάσχοντος μαστού. Επιπλέον, υπάρχουν και δευτερεύοντα πλεονεκτήματα, όπως:

  • το μικρότερο χειρουργικό τραύμα
  • ο συντομότερος χειρουργικός χρόνος
  • η ταχύτερη αποθεραπεία
  • οι λιγότερες επιπλοκές

Μειονεκτήματα Ογκεκτομής

Αν και οι περισσότερες επεμβάσεις διατήρησης μαστού είναι επιτυχείς, υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι, όπως:

  • ανεπαρκές χειρουργικό όριο, με αποτέλεσμα την ανάγκη επανεπέμβασης, είτε με επιπλέον ογκεκτομή (reexcision) ή ακόμη και μαστεκτομή
  • σημαντική παραμόρφωση του εναπομείναντος μαστού, συνήθως λόγω εκτεταμένης εκτομής
  • ασυμμετρία με τον υγιή μαστό
  • ανάγκη για επιπλέον ακτινοθεραπεία στον υπολειπόμενο μαστό
  • πιθανότητα τοπικής υποτροπής, που καθιστά αναγκαία τη συστηματική παρακολούθηση, κλινική και απεικονιστική, και τη βιοψία σε υπόνοια επανεμφάνισης της νόσου

Πότε εφαρμόζεται η Oγκεκτομή;

Οι επεμβάσεις διατήρησης του μαστού συνιστώνται βάσει ορισμένων αρχών, που ουσιαστικά εξασφαλίζουν τη μικρή πιθανότητα τοπικής υποτροπής. Τέτοιες αρχές είναι:

  • μπορούν να εφαρμοστούν σε ενδοπορικά αλλά και διηθητικά καρκινώματα
  • η έκταση του καρκινώματος πρέπει να είναι τέτοια που να επιτρέπει την επίτευξη υγιών χειρουργικών ορίων, σε σχέση με το μέγεθος του πάσχοντος μαστού

να είναι δυνατή η ακτινοθεραπεία μετά τη χειρουργική επέμβαση

Τι δεν προτιμάται;

Περιπτώσεις στις οποίες δεν πρέπει να προτείνεται διατήρηση του μαστού είναι όταν εκτιμάται ογκολογικά υψηλή η πιθανότητα τοπικής υποτροπής, όπως όταν:

  • Το μέγεθος της νόσου είναι τέτοιο σε σχέση με το μέγεθος του μαστού, που δεν είναι δυνατή η επίτευξη υγιών ορίων
  • Πολυεστιακή νόσος (πολλές εστίες στο ίδιο 4μόριο του μαστού) ή πολυκεντρική (εστίες σε περισσότερα από ένα 4μόρια του μαστού)
  • Φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού
  • Αδυναμία ακτινοθεραπείας
  • Ύπαρξη γονιδιακής μετάλλαξης

Επιπλέον, υπάρχουν και αισθητικοί λόγοι που ενδέχεται να επιβάλλουν την αποφυγής μιας επέμβασης διατήρησης μαστού, όπως;

  • Πολύ μικρό μέγεθος μαστού, που δεν «συγχωρεί» αισθητικά την εκτομή ακόμη και ενός μικρού σχετικά καρκινώματος

Προηγηθέντες ογκολογικοί χειρισμοί (ογκεκτομή και ακτινοθεραπεία στον πάσχοντα μαστό, μαστεκτομή στον ετερόπλευρο μαστό)

Ογκοπλαστική Χειρουργική του Μαστού

Αποτελεί την πλέον σύγχρονη προσέγγιση στις Επεμβάσεις Διατήρησης του Μαστού, καθώς ενσωματώνει αρχές πλαστικής χειρουργικής στην ογκολογική χειρουργική. Προέκυψε από την ανάγκη κατά τη χειρουργική θεραπεία των κακοηθειών σεβασμού της εικόνας του μαστού, που είναι ένα όργανο εμφανές στο σώμα και ταυτόχρονα συνυφασμένο με τη θηλυκότητα του γυναικείου φύλου,. Οι δύο προσεγγίσεις συνεργάζονται, καθώς:

  • Η ογκολογική χειρουργική στοχεύει στην επίτευξη υγιών χειρουργικών ορίων, με στόχο τη μείωση των τοπικών υποτροπών. Για το λόγο αυτό, χρειάζεται συχνά μεγάλες εκτομές, που αφήνουν πίσω τους σημαντικό κενό.
  • Η πλαστική χειρουργική συνυπολογίζει τα χαρακτηριστικά των μαστών μιας γυναίκας, όπως:

– μέγεθος
– πτώση
– σχήμα
– θέση στο θώρακα
– θέση συμπλέγματος θηλής- θηλαίας άλω
– συμμετρία μαστών
– σύσταση μαζικού αδένα
– κατάσταση αγγείωσης αδένα
– ποιότητα δέρματος μαστού

Ο συνδυασμός των δύο χειρουργικών φιλοσοφιών, επιτρέπει:

  • Τις μεγάλες εκτομές, που εξασφαλίζουν σε υψηλό ποσοστό υγιή όρια, ακόμη και σε σχετικά μεγάλα καρκινώματα
  • Την αποκατάσταση του σχήματος του μαστού, στην προεγχειρητική του εικόνα, με αναπόδραστη μείωση του μεγέθους του
  • Τη σωστή θέση του συμπλέγματος θηλής- θηλαίας άλω
  • Τη συμμετρία με τον ετερόπλευρο μαστό
  • Την στοχευμένη ακτινοθεραπεία μετεγχειρητικά

Ανάλογα με το μέγεθος του αδένα που αφαιρείται και τη χρησιμοποίηση αντίστοιχων τεχνικών αποκατάστασης του κενού που δημιουργείται, διακρίνεται σε:

  • Επιπέδου Ι: αφαιρείται μέχρι και το 20% του μαζικού αδένα. Το κενό καλύπτεται από γειτονικούς ιστούς που προωθούνται στη κοιλότητα που δημιουργείται, καθώς αποκολλώνται από τους συνδέσμους τους με το δέρμα και τον υποκείμενο μείζονα θωρακικό μυ. Συνήθως δεν αφαιρείται δέρμα του μαστού
  • Επιπέδου ΙΙ: αφαιρείται μέχρι και 50% του μαζικού αδένα. Περιλαμβάνει την αφαίρεση και δέρματος μαζί με το τμήμα του μαζικού αδένα που φέρει τον όγκο. Το κενό καλύπτεται από κατάλληλο κρημνό του μαζικού αδένα που μετατίθεται στην περιοχή της εκτομής και ανακατασκευάζει το σφαιρικό σχήμα του αδένα. Παράλληλα γίνεται και εκ νέου τοποθέτηση του συμπλέγματος θηλής- θηλαίας άλω στο πιο προέχον σημείο του νέου μαστού. Η ασυμμετρία με τον άλλο μαστό, όσον αφορά το μέγεθος, μπορεί να είναι μικρή και να μην επιβάλλει κάποια διόρθωση ή να είναι μεγαλύτερη και να καθιστά μια επέμβαση συμμετρίας του άλλου μαστού αναγκαία, ανάλογα και με τις επιθυμίες της ασθενούς.

Τεχνικές Λεπτομέρειες Επεμβάσεων Διατήρησης Μαστού

Όταν αποφασιστεί το είδος της Επέμβασης Διατήρησης Μαστού και η κατάλληλη ογκοπλαστική τεχνική, σημασία αποκτούν οι τεχνικές λεπτομέρειες προετοιμασίας και εκτέλεσης της χειρουργικής επέμβασης:

Προεγχειρητικά

  • Διακοπή καπνίσματος, για βελτιστοποίηση επούλωσης τραυμάτων
  • Ρύθμιση Σακχάρου Αίματος, για μείωση επιπλοκών μικροαγγειοπάθειας (τριχοειδικές αιμορραγίες, ατελής επούλωση)

Διεγχειρητικά

  • Σε βλάβες μη ψηλαφητές, σήμανση με συρμάτινο οδηγό ανάλογα με την απεικονιστική μέθοδο στην οποία είναι εμφανής η βλάβη (μαστογραφία, US, MRI μαστών), για στοχευμένη χειρουργική εκτομή
  • Προσανατολισμός και σήμανση του παρασκευάσματος, για ακριβή χαρτογράφηση της νόσου και εκτίμηση των χειρουργικών ορίων κατά τη μικροσκοπική εξέταση από τον παθολογοανατόμο
  • Μαστογραφία του παρασκευάσματος σε περιπτώσεις μαστογραφικών αλλοιώσεων
  • Λήψη κατ’ εκτίμηση συμπληρωματικών ορίων από την κοιλότητα του όγκου
  • Σήμανση της κοίτης του όγκου με ειδικούς σημαντήρες (clips) για σχεδιασμό ακτινοθεραπείας μετεγχειρητικά
  • Σχεδιασμός κρημνών και επιμελής χειρουργική τεχνική

Μετεγχειρητικά

  • Παρακολούθηση τραύματος για το ενδεχόμενο δυσπαγίας των κρημνών
  • Παρακολούθηση συμπλέγματος θηλής – θηλαίας άλω, για το ενδεχόμενο ατελούς αγγείωσης

Τι συνεπάγεται η επιλογή μιας επέμβασης διατήρησης του μαστού;

Με τις ογκοπλαστικές επεμβάσεις επιτυγχάνονται:

  • παρόμοια ποσοστά επιβίωσης με τη μαστεκτομή
  • βέλτιστα αποτελέσματα τοπικού ελέγχου της νόσου, λόγω της δυνατότητας σημαντικών εκτομών
  • άριστα αισθητικά αποτελέσματα, με το φυσικό μαστό της ασθενούς, λόγω εφαρμογής τεχνικών πλαστικής χειρουργικής

Παράλληλα ωστόσο με τα πλεονεκτήματα της ογκοπλαστικής χειρουργικής, η ασθενής θα πρέπει να γνωρίζει ότι:

  • η πιθανότητα τοπικής υποτροπής, αν και χαμηλή, είναι υπαρκτή
  • υπάρχει μικρή πιθανότητα εμφάνισης μετάχρονης νόσου σε άλλο σημείο του ίδιου μαστού ή και στον άλλο μαστό.

Για τους παραπάνω λόγους, θα πρέπει μετά την ογκοπλαστική επέμβαση:

  • να υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία του μαζικού παρεγχύματος που παραμένει
  • να παρακολουθείται τακτικά, για την πρώιμη ανίχνευση μιας επανεμφάνισης της νόσου

Σχετικά άρθρα