ψηλαφητά ευρήματα

Ψηλαφητά Ευρήματα

Από τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα των γυναικών που εξετάζονται σε ένα χειρουργικό ιατρείο μαστού είναι ψηλαφητά ευρήματα που τους προκαλούν σύγχυση και φόβο. Κατά την κλινική εξέταση αυτά μπορούν να διακριθούν σε 2 βασικές κατηγορίες:

  • Επώδυνες, ασαφούς σχήματος και μεγέθους, περιοχές του μαζικού αδένα με κατά τόπους περίγραπτη δομή, συμπαγή υφή και μικροοζώδη επιφάνεια. Συνήθως αυτές οι περιοχές του αδένα είναι σταθερές αλλά κυμαίνονται σε μέγεθος και άλγος ανάλογα με τον εμμηνορυσιακό κύκλο ή και πιθανές διαταραχές στην ορμονική κατάσταση της γυναίκας. Σε κυτταρικό επίπεδο προκαλούνται από 2 τύπους αλλοιώσεων, τις ινοκυστικές αλλαγές και τις σκληρυντικές αλλοιώσεις.
  • Σαφή περίγραπτα μορφώματα, με ψηλαφητό όριο και μετρήσιμο μέγεθος, υφή κυμαινόμενη (μαλακή, υπόσκληρη, σκληρή) και επιφάνεια που περιγράφεται ως λεία, λοβωτή ή και ανώμαλη.
    Απεικονιστικά οι βλάβες αυτές αντιστοιχούν σε 2 κατηγορίες: τις κύστεις και τα συμπαγή μορφώματα

Επώδυνες Ασαφείς Διογκώσεις

Ινοκυστικές Αλλαγές
Οι ινοκυστικές αλλαγές αναφέρονταν και ως ινοκυστική νόσος, ινοκυστική μαστοπάθεια ή και μαστίτιδα στο παρελθόν.

Τί είναι οι ινοκυστικές αλλαγές;

Οι ινοκυστικές αλλαγές οφείλονται στη φυσιολογική διακύμανση στην κατάσταση του μαζικού αδένα λόγω της ορμονικής επίδρασης που υφίσταται στη διάρκεια του εμμηνορυσιακού κύκλου. Στην πρώτη φάση του κύκλου (ωοθηλακική) ξεκινάει ένας κυτταρικός πολλαπλασιασμός, ο οποίος στη δεύτερη φάση (ωχρινική) γίνεται έντονος και προκαλεί τη λεγόμενη αδένωση του μαστού, που τον προετοιμάζει για μια πιθανή εγκυμοσύνη. Σε περίπτωση μη σύλληψης τα κύτταρα του μαστού αποπίπτουν σε μεγάλο βαθμό και ο μαστός επανέρχεται στη βασική του κατάσταση.
Οι αλλαγές αυτές εξηγούν την οιδηματώδη, ευαίσθητη και οζώδη υφή των μαστών πριν την έμμηνο ρύση και την ύφεση όλων αυτών των συμπτωμάτων – σημείων μετά.
Ωστόσο, κάθε κύκλος είναι διαφορετικός από άποψη ορμονική, οπότε και η αντίδραση των μαστών ποικίλλει εξίσου.
Η διαφορετικότητα αυτή συσωρρευμένη στο σύνολο των κύκλων μιας γυναίκας σε βάθος χρόνου, οδηγεί σε αλλαγές τόσο στο αδενικό στοιχείο του μαστού, που αλλού εκφυλίζεται και δημιουργεί κύστεις και αλλού παραμένει έντονο δημιουργώντας εστιακές αδενώσεις, όσο και στο υπόστρωμα που γίνεται πιο ινώδες και σκληρυντικό. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που αυτές οι αλλαγές χαρακτηρίζονται ως ινοκυστικές και αφορούν και γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Πώς εκδηλώνονται;

Συνήθως η γυναίκα παραπονιέται για μασταλγία, κυκλική ή μη και διάχυτη ή εντοπισμένη. Μπορεί επίσης να ψηλαφά μια περιοχή του μαστού της που να την ανησυχεί, η οποία χαρακτηριστικά είναι πιο ευκρινής πριν την περίοδο και ασαφοποιείται μετά από ένα ή δύο κύκλους. Στην ψηλάφηση των μαστών ανευρίσκονται οζώδεις περιοχές, ασαφείς ως προς τα όριά τους και υπόσκληρης σύστασης.

Πως εμφανίζονται στις απεικονιστικές εξετάσεις;

Στη μαστογραφία παρατηρούνται ασαφείς οζόμορφες σκιάσεις ποικίλου μεγέθους που αντιστοιχούν στα αδενικά στοιχεία, γραμμοειδείς σκιάσεις που αντιστοιχούν στα ινώδη στοιχεία του μαστού και διάσπαρτες μικροαποτιτανώσεις. Στον υπερηχογαφικό έλεγχο  έχουμε μεικτή ετερογενή ηχογένεια του μαστού με περιοχές συμπαγούς υφής που αντιστοιχούν στα αδενικά στοιχεία και μικροκύστεις (χιλιοστών), που αντιστοιχούν στα εκφυλισμένα λόβια.

Πώς αντιμετωπίζονται;

Το σημαντικό είναι ότι οι ινοκυστικές αλλαγές δεν χρήζουν ειδικής αντιμετώπισης και δεν αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης κακοήθειας στο μαστό. Στις περιπτώσεις ωστόσο που κάποιο εύρημα, συνήθως απεικονιστικό, εγείρει την υπόνοια κακοήθειας ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία διαφοροδιάγνωσης, με πιθανή βιοψία του μαστού ώστε να αποκλεισθεί συνυπάρχουσα κακοήθεια.

Υπερπλασίες;

Συχνά, στο πλαίσιο των ινοκυστικών αλλαγών ανευρίσκονται οι λεγόμενες υπερπλασίες. Αυτές ουσιαστικά οφείλονται σε πολλαπλασιασμό των επιθηλιακών κυττάρων, αυτών δηλαδή που επενδύουν το εσωτερικό των λόβιων και των πόρων. Διακρίνονται:

– ανάλογα με την προέλευσή τους σε πορογενείς (αύξηση των κυττάρων στους πόρους) και λοβιακές (αύξηση των κυττάρων στα λόβια)
– ανάλογα με τη βαρύτητά τους σε μικρού, μέτριου και σοβαρού βαθμού
– ανάλογα με την μορφή των κυττάρων, σε απλές και άτυπες.

Οι τελευταίες, οι άτυπες υπερπλασίες, αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία αλλοιώσεων γιατί η παρουσία τους έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και για το λόγο αυτό χαρακτηρίζονται ως προκαρκινικές βλάβες για την αντιμετώπιση των οποίων ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες.

Σκληρυντικές Αλλοιώσεις

Ως σκληρυντικές αλλοιώσεις χαρακτηρίζονται μια σειρά αλλαγών σε κυτταρικό επίπεδο που αφορούν στο λεγόμενο στρώμα του μαστού και όχι στο αδενικό στοιχείο. Είναι καλοήθεις βλάβες και θεωρετταρα. Είναι καλοήθεις βλάβες και θεωρείται ότι οφείλονται σε εκφύλιση του συνδετικού ιστού, αντίστοιχη με την εκφύλιση που υφίστανται και τα επιθηλιακά κύτταρα. Διακρίνονται 3 βασικές κατηγορίες:

  • η σκληρυντική αδένωση, που μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να ψηλαφάται ως περίγραπτη μάζα και να προκαλεί πόνο εντοπισμένο, ενώ στη μαστογραφία χαρακτηρίζεται από την παρουσία διάσπαρτων μικροαποτιτανώσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις δημιουργεί υπόνοια κακοήθειας και οδηγεί σε διενέργεια βιοψίας, με την οποία και τίθεται η διάγνωση της σκληρυντικής αδένωσης.
  • η ακτινωτή ουλή είναι μαστογραφικό εύρημα χωρίς κάνενα σύμπτωμα. Ουσιαστικά είναι μια έντονη ίνωση του στρώματος που εγκλωβίζει τους γειτονικούς πόρους και δίνει τη χαρακτηριστική εικόνα της ακτινωτής προβολής των πόρων από ένα κέντρο. Επειδή η διαταραχή αυτή προσομοιάζει την εικόνα μιας μάζας με ακτινωτές προσεκβολές, που αποτελεί χαρακτηριστική απεικόνιση κακοηθειών, οδηγεί πάντα σε βιοψία, συνηθέστερα χειρουργική για τον αποκλεισμό κακοήθειας
  • η σύνθετη σκληρυντική αλλοίωση είναι σε ποιότητα ταυτόσημη με την ακτινωτή ουλή, με τη διαφορά ότι είναι μεγαλύτερη σε μέγεθος, με όριο το 1 εκατοστό. Δηλαδή αλλοίωση μικρότερη του 1 εκατοστού χαρακτηρίζεται ως ακτινωτή ουλή ενώ οι μεγαλύτερες του 1 εκατοστού βλάβες χαρακτηρίζονται ως σύνθετες σκληρυντικές αλλοιώσεις. Η διαχέιρισή τους είναι ταυτόσημη.

Περιγραπτοί Όγκοι

Κύστεις
Πρόκειται για μορφώματα του μαζικού αδένα που περιέχουν υγρό. Οφείλονται σε εκφύλιση λόβιων που χάνουν τη φυσιολογική τους διαφοροποίηση, διατείνονται και πληρούνται με υγρό. Διακρίνονται σε 2 κατηγορίες:

• τις μακροκύστεις, που προσλαμβάνουν μέγεθος 1 και περισσότερων εκατοστών και είναι ψηλαφητές. Στην περίπτωση αυτή έχουν σαφές περίγραμμα και μέγεθος, σχήμα σφαιρικό, υφή υπόσκληρη ή και έντονα σκληρή όταν βρίσκονται σε τάση, και ομαλή επιφάνεια. Μπορεί επίσης να είναι επώδυνες τοπικά, ειδικά εάν αυξήθηκαν απότομα, ή ανάλογα με τη θέση τους να προκαλούν και αντανακλαστικό άλγος στη θηλή ή και όλο το μαστό. Χαρακτηρίζονται ως:
– απλές, όταν έχουν καθαρό περιχόμενο
– επιλεγμένες, όταν έχουν παχύρευστο περιεχόμενο και παχύ τοίχωμα σύνθετες, όταν έχουν διαφραγμάτια στο εσωτερικό τους ή συμπαγές περιεχόμενο στο τοίχωμά τους.

• τις μικροκύστεις, που είναι μεγέθους χιλιοστών οπότε δεν ψηλαφώνται αλλά ανευρίσκονται στον υπερηχογραφικό έλεγχο, μπορεί να μεταβάλλονται σε μέγεθος ή και να απορροφηθούν.

Αντιμετώπιση:
Οι μικροκύστεις δεν χρήζουν ειδικής αντιμετώπισης, παρά μόνο παρακολούθησης. Οι μακροκύστεις παρακολουθούνται κλινικά και υπερηχογραφικά και παρακεντούνται δια λεπτής βελόνας όταν αυξηθούν πολύ σε μέγεθος (> 3 εκ), όταν είναι επώδυνες ή έχουν συμπαγή στοιχεία στο εσωτερικό τους.

Συμπαγή μορφώματα

Ινοεπιθηλιακοί όγκοι

Πρόκειται για καλοήθεις κατά κανόνα όγκους – περίγραπτες μάζες δηλαδή – που αποτελούνται από 2 είδη κυττάρων του μαζικού αδένα, τα επιθηλιακά και τους ινοβλάστες. Εμφανίζονται  σε όλες τις ηλικίες και αναπτύσσονται σε ποικίλλοντα μεγέθη, από χιλιοστά που εντοπίζονται μόνο στις απεικονιστικές εξετάσεις μέχρι αρκετά εκατοστά, οπότε είναι συνήθως ψηλαφητά. Ανάλογα με την αρχιτεκτονική του όγκου και την αριθμητική συμμετοχή κάθε είδους κυττάρου διακρίνονται σε πολλές κατηγορίες με συχνότερα τα απλά ινοαδενώματα ενώ πιο σπάνια αλλά πιο σύνθετοι είναι οι λεγόμενοι φυλλοειδείς όγκοι.

  • Ινοαδένωμα: η πιο απλή μορφή ινοεπιθηλιακού όγκου που εμφανίζεται συχνά ως ψηλαφητή, κινητή, διακριτή, ελαστική μάζα. Δεν είναι κακόηθες και συνήθως προτείνεται η τακτική παρακολούθησή, του μετά ωστόσο από διαδερμική βιοψία, ώστε να είναι εξακριβωμένη η φύση του μορφώματος. Χειρουργική αφαίρεση ενδείκνυται σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως διάμετρο μεγαλύτερη από 2-4 εκατοστά, πολύ γρήγορη αύξηση του μεγέθους του ή όταν τα απεικονιστικά χαρακτηριστικά του εγείρουν την υπόνοια κακοήθειας.
  • Φυλλοειδής όγκος: πρόκειται για πιο σύνθετο ινοεπιθηλιακό όγκο, πολύ σπανιότερο από το ινοαδένωμα (1:40), που εμφανίζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες και αυξάνει ταχέως σε μέγεθος. Είναι συνήθως καλόηθες αλλά σε ποσοστό που αναφέρεται έως και 20% χαρακτηρίζεται ως κακόηθες (φυλλοειδές κυστεοσάρκωμα). Για το λόγο αυτό συνιστάται πάντα η χειρουργική αφαίρεσή του με μεγάλα υγιή όρια πέριξ του όγκου.

Θηλώματα

Πρόκειται για καλοήθη νεοπλάσματα – όγκους δηλαδή που αποτελούνται από 1 είδος κυττάρου- και αναπτύσσονται γύρω από ένα αγγειακό άξονα που υποστηρίζει την ανάπτυξή τους. Διακρίνονται σε 2 κύριες μορφές:

  • Μονήρες θήλωμα που είναι συχνότερο και αναπτύσσεται σε ένα μεγάλο πόρο στα πρώτα 5 εκατοστά όπισθεν της θηλής. Εκδηλώνεται ως έκκριμα αιματηρό (50%) ή ορώδες (50%). Δεδομένου ότι υπάρχει μικρή πιθανότητα εξαλλαγής- μετατροπής του δηλαδή σε θηλώδες καρκίνωμα- συνιστάται πάντα χειρουργική εξαίρεση.
  • Πολλαπλό, που είναι λιγότερο συχνό. Συνήθως εκδηλώνεται ως ψηλαφητή μάζα σε κάποια περιφερική θέση του μαστού και κατά τη βιοψία αυτής (διαδερμική ή χειρουργική) ανευρίσκεται μεγάλος αριθμός μικρών θηλωμάτων σε περιφερικούς πόρους.

Άλλα μορφώματα

Λιγότερο συχνά ψηλαφούνται ή απεικονίζονται στο μαστό και άλλα μορφώματα των οποίων ο τελικός χαρακτήρας προσδιορίζεται με βιοψία. Τέτοια είναι τα:

– λιπώματα – υπερπλασίες λιποκυττάρων
– αμαρτώματα (τοπικές υπερπλασίες όλων των κυττάρων του μαστού)
– αδενώματα (υπερπλασίες επιθηλιακών κυττάρων)
– αδενώματα θηλής

Η διαχείρισή τους, παρακολούθηση δηλαδή ή χειρουργική εξαίρεση, γίνεται ανάλογα με

– την υπόνοια ότι μπορεί απεικονιστικά να υποκρύπτιυν κακοήθεια
– το εάν προκαλούν συμπτώματα, όπως άλγος, ορατή διόγκωση ή και παραμόρφωαη του μαστού, έκκριμμα θηλής κλπ

Related posts